|
Pastorie met tuin, foto Marjolein Schipper |
|
de Toekomst |
|
Respect voor het verleden Voor de toekomstige bestemming van de Clemenskerk zijn verschillende mogelijkheden. om het behoud van de waarde van het monument op deze plek te kunnen garanderen. Duidelijk is dat een nieuwe functie op een respectvolle wijze rekening zal moeten houden met de vroegere functie van het gebouw. Indien mogelijk lijkt het ook waardevol om in de nieuwe situatie een bescheiden expositieruimte in te richten waarin de historie van het gebouw zichtbaar wordt.
Voor de Stichting Vrienden van de Clemenkerk staat voorop dat een nieuwe functie recht moet doen aan de kwaliteiten van het monument. Zowel van het gebouw zelf, de ligging, het aanzicht als de monumentale binnenruimte. Bij voorkeur dient het gebouwde ensemble met pastorie en kerktuin gehandhaafd te blijven. Dit kan een belangrijke waarde hebben ter ondersteuning van de nieuwe functie(s). Te denken valt daarbij aan belangrijke nevenruimtes en parkeerruimte.
Overleg Over de mogelijke toekomstige functie vindt overleg plaats, ondermeer in de vorm van denktanks die door de nieuwe eigenaar BOEi zijn georganiseerd. De exacte keuze van de meest geschikte invulling voor het gebouw zal afhangen van de mogelijkheden van de aanwezige kandidaten die de invulling van het gebruik financieel zullen gaan dragen. Duidelijk is dat ook de status van rijksmonument voorwaarden met zich meebrengt m.b.t. een verbouwing van het interieur. Architectenbureau Archivolt uit Diemen heeft voor de gemeente reeds een impressie getekend van de mogelijkheden die het gebouw voor nieuwe functies kan bieden. Onze Stichting heeft ook diverse suggesties gedaan, maar de concrete haalbaarheid en de keuze van de eigenaar zullen van doorslaggevende betekenis zijn.
Geschikte nieuwe functies Gezien de ruimte van het kerkgebouw, de goede akoestiek en de aanwezigheid van het bijzondere Steinmeyerorgel lijkt een al of niet gedeeltelijke functie als muziekpodium een goed passende nieuwe functie. Die sluit ook aan bij de dringende behoefte in Hilversum aan een podium voor koren en amateurmuziekgezelschappen, en ruimte voor uitvoeringen van jeugdvoorstellingen. De behoefte aan een lokale studio en opname-mogelijkheid zou hier prima mee te combineren zijn.
Heel geschikt kan ook zijn een combinatie van een verkleind cultureel podium met enkele -in het voorgedeelte van de kerk ingebouwde- nevenruimtes, die door een vaste inkomstenstroom de instandhouding van het kerkgebouw kunnen ondersteunen. Te denken valt aan een afgescheiden foyerruimte, of ruimte voor bijvoorbeeld een wijksteunpunt. Het handhaven van een stiltekapel in een gedeelte van het gebouw kan de oorspronkelijke religieuze functie van het gebouw in ere houden.
Ook een sociaal-maatschappelijke herbestemming is goed mogelijk, indien daarbij gestreefd wordt naar behoud van een groot deel van de monumentale ruimte. Wat te denken van bijvoorbeeld een ouderensociëteit met een voorzieningenloket voor de ouderen. Het zou gezien de ligging schuin tegenover het zorgcentrum Het Carolushuis, en de aanwezigheid van veel zelfstandig wonende ouderen in de buurt, een prachtige oplossing kunnen zijn. Bovendien ook goed met muzikaal gebruik te combineren. Een interessant voorbeeld van een dergelijke vorm van gebruik vormt de St. Sampson in York, Groot-Brittannië. Het kerkgebouw kon met enkele eenvoudige aanpassingen voor die functie geschikt gemaakt worden.
Voorbeelden van kerkgebouwen met een culturele functie Om een idee te geven van de mogelijkheden nog enkele voorbeelden van herbestemde kerkgebouwen elders in Nederland.
Sacramentskerk in Breda De H. Sacramentskerk uit 1926 in Breda, die qua omvang en bouw enigszins te vergelijken is met de Clemenskerk, kreeg in 2000 een nieuwe bestemming als concertzaal voor de vele koren in Breda. De aanpassing van het gebouw voor de nieuwe functie gebeurt geleidelijk, met hulp van een steunfonds en inzet van veel vrijwilligers.
Het gebouw wordt beheerd door de Stichting Gebouwenbeheer Muziekinstituut Breda. Meer informatie op de website van het Muziekinstituut Het initiatief tot overname van de kerk werd genomen door een aantal koren.
Cultureel Centrum Pancratius in Oosterblokker De kerk in Oosterblokker is een voorbeeld van een kerk die in samenwerking tussen een stichting en een woningcorporatie een nieuwe functie heeft gekregen. Op 5 juni 2008 vond hier het symposium ‘Doorstart voor een kerk’ plaats, georganiseerd door de provincie NH.
De H. Augustinuskerk in Antwerpen werd ontwijd en kreeg een nieuwe bestemming als Muziekcentrum Augustinus, kortweg ‘AMUZ’. Foto van de website van het muziekcentrum.
Voorbeelden van kerkgebouwen met een sociaal-maatschappelijke functie Ook een sociaal-maatschappelijke invulling kan een goede nieuwe bestemming zijn voor een voormalig kerkgebouw, en op deze manier het gebouw weer betekenisvol laten functioneren voor de buurt. Een combinatie van functies kan juist een meerwaarde betekenen.
Julianakerk Den Haag De kerk werd verbouwd tot multifunctioneel ontmoetingscentrum voor de wijk. Een centrale ruimte in het gebouw bleef gehandhaafd. Meer informatie op de website van Stadsherstel Den Haag, de huidige eigenaar van de kerk
Impressie van het interieur van de Julianakerk
Pastoor van Arskerk in Eindhoven De herbestemming van de kerk wordt door woningcorporatie Woonbedrijf in overleg met de tijdelijke gebruiker, Stichting Atelierdorp en met de Buurtvereniging vastgesteld. Er is een speciale website over dit proces in het leven geroepen: www.vanarskerk.nl
Antonius Abt in Bergen op Zoom Deze naoorlogse kerk werd herbestemd tot wijkcentrum. In de kerk werd op verzoek van de omwonenden een stiltekapel gehandhaafd. Meer informatie over het huidige gebruik van het kerkgebouw op de website van de protestantse kerk Bergen op Zoom
Voormalige Antonius Abtkerk, nu wijkcentrum
Muziekpodium Mozaiek in Amsterdam Deze moderne kerk in Bos en Lommer, ook wel bekend als ‘Het Theelichtje’ werd dankzij financiële steun van de gemeente verbouwd tot een combinatie van multicultureel wijkpodium, theatercafé en huisartsenpost.
De toekomst van de Clemenskerk Duidelijk zal zijn dat de meest geschikte invulling voor de Clemenskerk een nieuw uniek geheel van functies en gebruikers zal moeten zijn, dat in overleg tussen de betrokken partijen en binnen de daarvoor gestelde kaders wordt bepaald. Het is een mooie puzzel, die voor de nieuwe eigenaar nog een flinke uitdaging vormt. De aandacht gaat allereerst uit naar de dringend noodzakelijke restauratie. Het wordt helemaal bijzonder als dit gebouw, dat historisch gezien ook van grote betekenis was, opnieuw een mooie functie voor de wijk kan gaan vervullen. |
